Time in range: het alternatief voor HbA1c

Het HbA1c voelt voor velen als een rapportcijfer van je diabetes. Een HbA1c hoger dan een bepaalde waarde kan men het gevoel geven dat je gefaald hebt of dat je een slechte diabeet bent. Onzin. Waarom het HbA1c geen goede graadmeter is voor je gezondheid met diabetes type 1 en waar je beter op kan letten als alternatief.

Wat is het HbA1c?

Een hbA1c wordt gemeten via de rode bloedcellen. Glucose verbindt zich aan het hemoglobine wanneer er rode cellen gemaakt worden. Zo’n cel leeft ongeveer 4 maanden. Het percentage van hemoglobine moleculen (HbA1c) die glucose bevatten geven een geschat gemiddelde van de bloedsuikers over die periode.

Waarom het HbA1c geen goede graadmeter is

Het HbA1c is slechts een gemiddelde. Zit je 2 mmol/l en 10 mmol/l, dan is je gemiddelde “slechts” 6 mmol/l. Daarnaast kunnen hoge bloedsuikers tot 24 uur nemen om enige lange termijn effecten op het HbA1c te hebben. Als je bloedsuikers slechts voor een deel van een dag verhoogd zijn en normaal of te laag van de rest van tijd, dan kan de HbA1c bedrieglijk laag zijn.

Bovenstaande afbeelding illustreert dit verhaal. Alle drie de grafieken resulteren in een HbA1c van 7%, maar met nogal wat verschil in uitschieters of stabiele waardes. Daar komt time in range de hoek om kijken.

Lees hier verder over HbA1c en wat een goed HbA1c is.

Time in range bloedsuikers via de Eversense CGM
Time in range waarden via de Eversense CGM.

Time in range: het alternatief voor het HbA1c

Een gemiddelde bloedsuiker is dus maar een klein deel van het verhaal. Een time in range (TIR) kan je een beter inzicht geven hoe het staat met je diabetes management. Zoals de naam al aangeeft gaat het over de tijd dat je binnen jouw streef bereik zit. TIR kan je instellen naar jouw grensbereik. Voor mij is dat 4 tot 6.7 mmol/l zoals je hierboven kan zien in de afbeelding vanuit mijn sensor data. De meeste CGM’s hebben de optie om het in te stellen naar jouw doelbereik (hoewel voor sommige sensoren de hogere waardes van 8 of 10 mmol/l als bovengrens geldt en niet lager). 

(Time above range) TAR en (time below range) TBR

De TIR wordt vaak gecombineerd met TAR en TBR. Je wilt natuurlijk de tijd dat je boven je streef bereik zit (TAR) en onder je streef bereik (TBR) minimaliseren.

Wat kan je leren van time in rage voor je dagelijkse diabetes management?

Je kan bijvoorbeeld per dag naar TIR kijken, of per week/maand aan de hand van je sensor data. Hierdoor kan je trends spotten. Als je een sensor hebt die de TIR per dagdeel aangeeft kan je heel gericht kijken waar je werk aan de winkel heb. Is je TIR bijvoorbeeld 50% ‘s avonds? Kijk eens of je bolus ratio goed staat of dat je meer basaal op dat moment nodig hebt.

Time in range waardes inclusief TAR, TBR en standaarddeviatie via de Eversense sensor.
(Voor de leesbaarheid is deze afbeelding bijgesneden. De sensor toont de volledige dag, niet tot 22.00.)

Standaarddeviatie

Time in range kan je daarnaast combineren met de standaarddeviatie (SD) (ook wel standaardafwijking genoemd). De SD geeft de mate van spreiding aan in de data: hoeveel waardes afwijken van het gemiddelde. Hoe kleiner de standaarddeviatie, hoe stabieler je bloedsuikers zijn. Is jouw gemiddelde waarde 5.5 mmol/l en is de SD 1 mmol/l? Dan is je laagste waarde 4.5 mmol/l en je hoogste waarde 6.6 mmol/l.  

Gebruik jij time in range en standaarddeviatie in jouw diabetesmanagement?

Gebruik jij TIR en SD als alternatief voor het HbA1c? Wat zijn jouw ervaringen hiermee? Gebruik je het actief om je insuline en voeding hier op aan te passen? Of zet je het anders in?

Ik wil hierbij ook opmerken dat ik het onverstandig vind om een officiële HbA1c meting niet meer te laten checken. Door sensorafwijkingen is het nog altijd aan te raden om je HbA1c te prikken. Hecht er alleen niet zoveel waarde aan als je dat voorheen wel deed.

Time in range, standaarddeviatie en sensor vergoeding
De waardes van TIR, TAR, TBR en SD kan je alleen inzien met een sensor. Daarom hoop ik ook van harte dat het Zorginstituut wakker wordt en de CGM voor iedereen met diabetes beschikbaar maakt. Hoe fijn zou het zijn als je het niet uit eigen zak hoeft te betalen. Wil je meer lezen over sensor vergoeding? Kijk dan eens op: https://sensorvergoeding.nl/